Hoe kun je teleurstellingen verwerken?

teleurstellingen

Teleurstellingen en successen kunnen een allesbepalende rol spelen in ons leven. In deze blog besteed ik voornamelijk aandacht aan teleurstellingen, omdat juist de impact van teleurstellingen kan leiden tot grote mentale problemen, terwijl dat bij successen niet persé het geval is.

De betekenis van teleurstellingen

Wat ik versta onder teleurstellingen is feitelijk een verzamelnaam voor een diversiteit aan negatieve ervaringen. Ervaringen die je niet had verwacht of op had gehoopt. Ik gebruik bewust niet te term traumatische ervaringen, omdat de term trauma wordt gebruikt voor hele schokkende ervaringen.

Omdat ook kleine en herhaalde negatieve ervaringen een impact kunnen hebben op ons welbevinden, gebruik ik liever de term teleurstellingen. Bovendien gebruik ik deze term ook, omdat ze beter past als tegenpool voor de term successen.

Niemand spreekt van een trauma versus successen. Een derde reden is het taalgebruik. Trauma is een medische term en ik kies ervoor om mijn theorie zo toegankelijk mogelijk te maken.

Voorbeelden van teleurstellingen zijn er velerlei. Bijvoorbeeld: sterven, ongezondheid, ziekte, een minder uiterlijk, een lage status, misbruik, pesten, verminking, gehandicapt, geaardheid en acceptatie, kinderloosheid, adoptie, scholing, eenzaamheid, een te kort aan liefde, een te kort aan vriendschap, teleurgesteld zijn in mensen, geen werk, armoede, verveling, verlies van een wedstrijd, zakken voor een examen, een afwijkende cultuur, etc., etc.

Zintuigelijke prikkels bepalen wat we waarnemen

In de volksmond spreken we vaak over pijn als we het hebben over de negatieve prikkels van het gevoelszintuig. Maar waarom zouden we een hard en vreselijk geluid ook niet een pijnervaring noemen. Evenals een vieze smaak, een vieze geur of een bloedig beeld. Waarschijnlijk zal dit een reden zijn dat we negatieve ervaringen, teleurstellingen, dikwijls ook pijnlijke ervaringen noemen.

Een combinatie van zintuigelijke prikkels bepalen wat we waarnemen. De waarneming kan ook een interne waarneming zijn of een combinatie van beide. Interne waarnemingen, zoals ik ze noem, zijn bijvoorbeeld fantasieën, herinneringen of dromen. De interpretatie van een waarneming (bewust of onbewust), bepaalt hoe we ons voelen. Van sterk emotioneel tot een dermate zwak gevoel waar je je nog eens niet bewust van bent. Het gevoel is er altijd, maar vaak meer op de achtergrond.

De interpretatie is geen standaard gegeven voor een willekeurige persoon. In mijn boek beschrijf ik dat interpretaties veranderen door de teleurstellingen en de successen die je hebt meegemaakt. Bijvoorbeeld, in een situatie waar je eerst nooit bang voor was, kun je dat nu wel zijn. Dezelfde redenatie gaat op voor de emoties boosheid, verdriet en liefde.

Ook kunnen de interpretaties verschillen per persoon. De een is bang voor honden en de ander totaal niet. De interpretatie is een belangrijk gegeven waar ik in mijn boek uitgebreid op terugkom. Kijk in dit verband ook eens naar het processchema dat als bijlage in mijn boek is toegevoegd, maar ook op de site is geplaatst.

Teleurstellingen ontstaan.

Teleurstellingen zijn ervaringen en omstandigheden die je niet wilt meemaken, waarvoor je niet hebt gekozen. Teleurstellingen zijn het gevolg van verwachtingen die niet zijn uitgekomen en behoeften die niet zijn ingevuld. Feitelijk zou je kunnen zeggen dat verwachtingen ook behoeften zijn, want een verwachting is een behoefte die je zelf hebt gecreëerd. Verwachtingen kunnen daarom in een en dezelfde situatie per persoon totaal verschillend zijn.

Naast verwachtingen en hoop hebben we ook onze basale behoeften, onze biologische behoeften. Denk bijvoorbeeld aan eten, seks, kleding om je te beschermen tegen de koude, etc. Ook het niet invullen van deze behoeften kan leiden tot grote teleurstellingen.

Teleurstellingen ontstaan door onvervulde verwachtingen

Zoals gezegd, ontstaan teleurstellingen als niet wordt voldaan aan jouw behoeften en verwachtingen. Je bent als persoon jezelf continu aan het vergelijken met een ander. Dat kan positief of negatief uitpakken. Een ander kan je bijvoorbeeld inspireren om aan iets moois te beginnen. Een vergelijking kan echter ook een verwachting creëren die te hoog is gegrepen.  Verwachtingen zijn vaak gebaseerd op vergelijkingen. Het is een gegeven, maar wel een gegeven dat tot grote teleurstellingen kan leiden.

Iedereen weet dat als je de lat te hoog legt het resultaat kan tegenvallen. De lat leg je hoog, omdat je hetzelfde of een hoger niveau wil bereiken dan je voorbeeld. De lat te hoog leggen is een grote valkuil, dat is eenieder bekend. We worden continu door de media en bij andere gelegenheden geconfronteerd met perfecte mensen.

Perfecte mensen interesseren je ook. Perfect in muziek, perfect in schoonheid, perfect in wijsheid. Perfectie loont blijkbaar, want perfecte mensen krijgen veel meer aandacht en privileges. Je moet wel heel sterk in je schoenen staan om hier niet door te worden beïnvloed.

De lat te hoog leggen kan ook een resultaat zijn van onbegrepen en onverwerkte teleurstellingen. Je hebt dan de behoefte om een of meerdere teleurstellingen te compenseren of ongedaan te maken met positieve resultaten, met successen. Bijvoorbeeld de continue behoefte om te scoren door een minderwaarheidsgevoel. De niet aflatende behoefte aan erkenning. Allemaal het gevolg van een negatief zelfbeeld. Dit zal later in het boek duidelijk worden.

Een tweede reden om de lat te hoog te leggen, is het voorkomen van nieuwe teleurstellingen. Alles stel je in het werk om teleurstellingen te voorkomen, om ze voor te zijn. Je zou de eerste zijn die hierin zou slagen. Je hebt dan een voortdurende focus op gevaar en je bent niet meer in staat om positief over de toekomst te denken. De lat te hoog leggen is een garantie op nieuwe teleurstellingen.

Naast verwachtingen kennen we het begrip hoop. In geval van hoop besef je dat er een kans is dat een verwachting niet uitkomt. Je bent als het ware beter voorbereid op een teleurstelling.

Behoeften en verwachtingen staan los van leeftijd. Een vergelijking, die leidt tot een verwachting, hoeft immers niet gebaseerd te zijn op een volwassen gedachte. Een vrolijk kind met lieve ouders kan voor een ander kind weer een verwachting creëren, zonder dat hier een rationele beoordeling aan ten grondslag ligt. Een kind met veel vriendjes en veel aandacht kan voor een ander kind weer een verwachting creëren.

teleurstelling verwerken
Hoe kun je teleurstellingen verwerken?

Omgaan met teleurstellingen

In mijn optiek is de grondslag van mentale problemen de versterking van negatieve gevoelens die voortdurend om aandacht vragen, die voortdurend op de voorgrond treden, maar waar je geen raad mee weet. Je doet er alles aan om ze te begrijpen of ervoor te vluchten.

Gevoelens vragen om een actie, maar als je niet weet wat te doen, drijven je sterke gevoelens je tot wanhoop. Je kunt er niet blijvend aan ontsnappen. Je kunt er op zijn hoogst tijdelijk aan ontsnappen, bijvoorbeeld met mediatie, yoga of met ongezond gedrag. Denk hierbij aan alcohol, drugs of andere middelen. In mijn boek geef ik meer voorbeelden van ongezond gedrag en verslaving aan dat gedrag.

Teleurstellingen roepen angst, verdriet en boosheid op

Teleurstellingen versterken je negatieve gevoelens. Je gevoelens raken door teleurstellingen uit balans. Je verliest controle over je versterkte gevoelens. Uiteraard is de sterkte afhankelijk van het aantal en de grootte van de teleurstellingen. De vraag is, wat het mechanisme van teleurstellingen is. Wat doet het met emoties en gevoelens. Dat is de reden dat het eerste hoofdstuk in mijn boek gaat over teleurstellingen.

Teleurstellingen leiden tot een mix aan gevoelens. Teleurstellingen roepen niet alleen verdriet op, maar ook angst en boosheid. Het is juist deze mix die het verwerken van teleurstellingen zo complex maakt en helaas te vaak leidt tot een verkeerde verwerking. Soms wel met hele desastreuze gevolgen.

Overmatige angsten, depressie, dwang, etc. kunnen je leven tot een hel maken. Daar hoef ik je niet van te overtuigen. Je maakt het zelf mee, je hebt het meegemaakt of je hebt het ervaren in je omgeving. Meer bewust worden van je gevoelens is niet de enige sleutel tot een oplossing van mentale problemen. Juist het begrijpen van je gevoelens is essentieel. Begrijpen van gevoelens is de belangrijkste sleutel om je gevoelens te kunnen beheersen, te controleren. Dat is de essentie van mijn boek.

Verwerking van teleurstellingen

Een verkeerde verwerking van teleurstellingen kan leiden tot allerlei ongewenste gevoelens. Een onbegrepen angst kan leiden tot een groot wantrouwen. Wantrouwen in jezelf en wantrouwen in een ander. Een grote teleurstelling in de mensen en in jezelf. Je durft niets meer te ondernemen en hiervoor bedenk je allerlei excuses. Jij ben immers niet bang. Jij bent geen loser. Het onbegrepen verlies leidt maar al te vaak tot zelfmedelijden. Je profileert jezelf als slachtoffer.

Alle verantwoording voor je rotgevoel leg je bij een ander en alle kritiek op jou is volkomen onterecht. Van jou mag niemand iets verwachten, want jij bent immers slachtoffer. En wat te denken van een onbegrepen boosheid. Je strijd om genoegdoening kan een heel leven duren. Ik zal je de voorbeelden besparen. Boosheid kan ook naar jezelf gericht zijn. Je vergeeft jezelf niet van je ‘fouten’ en in jouw ogen kun je niets meer goed doen. Je schaamt je voor jezelf.

Ik hoef je niet uit te leggen dat al deze gevoelens nu niet bepaald dé ingrediënten zijn om je gelukkig te voelen. Daarom besteed ik in mijn boek heel veel uitleg over het begrijpen van deze emoties en aanverwante mentale problemen. In mijn ogen een absolute voorwaarde om je emoties te controleren en alles wat daarmee samenhangt.

Teleurstellingen en stress

Gevoelens uit balans leiden tot stress. De stress zet je onder druk om controle te verkrijgen, om je probleem op te lossen. De stress zet je onder spanning. De stress dwingt je om een prestatie te leveren. Als je daar niet in slaagt, zal de teleurstelling in jezelf toenemen. De ontevredenheid over jezelf zal zwaar drukken op je stemming en dat kan leiden tot een depressie. Je ziet geen enkele uitweg meer. Een groot gevaar.

Teleurstellingen hoeven niet altijd negatief uit te pakken. Van teleurstellingen kun je ook leren. Ik zeg altijd: “wijsheid is het gevolg van lijden”. Soms heb je hier wat hulp voor nodig en soms ook niet. In mijn boek beschrijf ik meerdere aspecten van teleurstellingen.

De relativiteit van geluk.

Het vergelijken van mensen onderling kun je niet uitschakelen. Je wordt er altijd door beïnvloedt. Positief of negatief. Soms inspirerend en leerzaam en soms een valkuil.

Met dit gegeven blijkt geluk ook zeer relatief. Relatief, omdat geluk altijd afhankelijk is van de omgeving. Een voorbeeld. Als een persoon met een minimaal inkomen wordt omgegeven door rijkdom en hij ziet alle vrijheden die bij die rijkdom horen, zal deze persoon zeer sterk in de schoenen moeten staan om zich niet ongelukkig te voelen. Het gevoel zal hem kunnen bekruipen dat hij er niet bij hoort, een loser is, omdat hij om financiële redenen voor diverse events moet afhaken. Hij gaat zich schamen voor zijn armoede. Als hij ook nog eens kinderen heeft die hij van alles moet ontzeggen wordt zijn geluksgevoel daar gegarandeerd door beïnvloed. Nog maar niet te spreken over de teleurstellingen van een kind zelf.

De uitspraak dat iedereen het goed heeft in een land als Nederland (niemand hoeft te sterven van de honger of de koude) is mijns inziens in mentaal opzicht een zeer kortzichtige uitspraak. Mensen die dit beweren, schieten echt te kort in hun empathisch vermogen.

blij zijn
Ultiem geluk?

De valkuil van successen.

Persoonlijke successen zijn leerzaam en verhogen je zelfvertrouwen. Niets mis mee. Het draagt bij aan je geluk, aan je trots zijn op jezelf. Maar wat, als je er niet bewust van bent waarom je die successen najaagt. Doe je dat puur voor meer aanzien, je ego, of omdat iemand anders dat van je verlangt. Als jij niet je best doet, word je misschien wel afgewezen, hoor je er niet meer bij, voel je je schuldig of zelfs minderwaardig.

Kortom, er zijn veel onzuivere redenen om successen na te jagen. Feitelijk streef je dan niet naar successen omdat je het zelf wilt, maar omdat het in jouw ogen voordelen biedt. Bijvoorbeeld omdat het goed is voor je ego. Voorbeelden te over. Kijk maar eens naar de politiek en advocatuur. In geval van politiek roep ik altijd mijn gevleugelde uitspraak dat de democratie ophoudt na het stemmen.

Daarna gelden immers de eigen agenda’s van de politici. Regelmatig bekruipt mij het gevoel dat advocaten eerder uit zijn op winst dan op waarheidsvinding, dit tot frustratie van slachtoffers. Als klap op de vuurpijl worden ze ook nog eens vaak uitgenodigd in de media om hun ‘successen’ te etaleren.

Oneigenlijke redenen om successen te behalen kunnen ook leiden tot grote teleurstellingen. Als successen uitblijven, kunnen personen in een diep gat vallen. Ze hebben immers nooit geleerd om op zoek te gaan naar zichzelf. Ze hebben nooit geleerd om hun eigen keuzes te maken. Misschien hebben ze wel heel verkeerde keuzes gemaakt en moeten ze weer opnieuw op zoek gaan naar een zinvolle invulling van hun levens. Voorwaar, geen gemakkelijke opgave.

Copyright © 2021 J. Strik