Blog Depressie

Inleiding depressie

Mijn blog over stemming en depressie is eigenlijk het einde van een cyclus. Het is de cyclus van waarnemingen tot en met gedrag. Het gedrag is het resultaat van de voorgaande stappen. De cyclus die ik in een schema stress-beheersing visueel heb gemaakt. Het schema is beschikbaar op deze site en als bijlage in mijn boek opgenomen. Het betekent niet dat het boek eindigt met het hoofdstuk depressie. Integendeel, na dit hoofdstuk volgen de onderwerpen verslaving, dwang, burn-out en pesten. Deze hoofdstukken heb ik toegevoegd om mijn theorie verder uit te leggen en toe te passen.

Depressie is een groot maatschappelijk probleem. Enfin, iedereen kent de verhalen over het veelvuldige voorschrijven van antidepressiva en de voortdurende lobby en strijd van allerlei deskundigen en instellingen om de ziekte erkend te krijgen en stigmatisering tegen te gaan. Soms lijkt het wel een oneindige strijd. Een strijd die steeds weer terugkomt. Een strijd met een onduidelijk doel, omdat het mijns inziens niet alleen maar gaat over het bespreekbaar maken van een probleem. De verwachtingen zijn hoger gespannen, maar welke verwachtingen, zo vraag ik me af.

Depressie, een probleem of een ziekte

De vraag die zich daarom aandient is, of erkenning en acceptatie van je ziekte wezenlijk bijdraagt aan de genezing van je ziekte, bijdraagt aan een gelukkiger leven of een gemakkelijker leven. Ik geloof dat niet. Ik geloof niet dat een ander je mentaal probleem kan oplossen. Je moet het zelf doen. Van binnen blijft het knagen, blijf je ontevreden, blijft de hoop op ‘genezing’. Het lijkt wel het kip en het ei verhaal. Pas als je je depressiviteit volledig begrijpt, weet je dat erkenning door een ander niet wezenlijk heeft bijgedragen tot herstel. Op het moment dat je nog gebukt gaat onder een depressie is je dat echter nog niet duidelijk en blijf je strijden voor erkenning. Natuurlijk is erkenning van een probleem wel essentieel om toegang te krijgen tot hulp en zorg. Een probleem moet altijd bespreekbaar blijven om tot een oplossing te komen. Met wegkijken gaat het probleem een eigen leven leiden en wordt het alleen maar groter.

Ik ben van mening dat depressiviteit lang niet altijd een ziekte of stoornis is en daarmee trap ik veel mensen op hun ziel. Natuurlijk is dat niet mijn bedoeling. Het bestaan van depressiviteit zal ik nooit ontkennen, ik heb het tenslotte zelf meegemaakt. Ik heb echter mijn redenen om depressiviteit geen ziekte te noemen. Ik hoop dat ik dit in deze blog en mijn boek duidelijk kan maken. Het zijn vooral de deskundigen die depressie als een ziekte willen promoten en mijns inziens doen ze dat, omdat ze geen oplossing hebben voor een groot mentaal probleem. Het vrijwaart ze van kritiek. Als een deskundige een probleem niet kan oplossen ligt dat natuurlijk veel gevoeliger dan een deskundige die een ziekte niet kan oplossen. Uiteraard vraagt mijn stelling om een waterdichte argumentatie en ik zal mijn best doen om deze te geven. Een argument is in ieder geval dat er vele voorbeelden zijn van mensen die hun depressiviteit hebben overwonnen puur en alleen met gesprekken en antwoorden. Gesprekken en antwoorden zijn oplossingen voor problemen en geen genezing van een ziekte. Ik vind trouwens het oneindige labelen van de geestelijke gezondheidszorg sowieso een groot probleem. Voordat je het weet is heel de maatschappij ziek met alle risico’s van dien. Het is in ieder geval geen stimulans om mensen bewust te maken dat ze in eerste instantie zelf verantwoordelijk zijn voor hun geluk.

Oorzaak depressie

In mijn eerdere blogs heb ik beschreven dat teleurstellingen je gevoelens en emoties hebben versterkt. Hoe meer of hoe groter de teleurstellingen des te sterker de emoties. Ze dringen zich op de voorgrond en laten zich gelden. Als je deze emoties niet begrijpt, krijg je er last van en dat leidt tot een aanhoudende en sterke stress. Een stress met allerlei ongezonde effecten. Lees anders de vorige blogs en de hoofdstukken over teleurstellingen, angst, boosheid en stress nog eens door. Uiteindelijk hebben teleurstellingen je onzeker en wantrouwend gemaakt.

Symptomen depressie

Als je aanhoudend depressief bent, heb je een groot probleem. Hoe groter de depressie des te groter het probleem. Je voelt je compleet leeg, zwak en ziek. Je bent over alles en nog wat onzeker en je zelfvertrouwen is gedaald tot nul. Je voelt je mislukt. Al je energie heb je verbruikt aan het oeverloze piekeren, de hoofdpijnen en de slapeloze nachten zonder enig resultaat. Je kunt nergens meer van genieten. Niet van jezelf, van een ander of van het leven. Het leven is zinloos geworden. Vierentwintig uur per dag wordt je leven beheerst door een probleem waar je niet uitkomt. Alle hoop om tot een oplossing te komen is verloren. De enkele oplevingen die je hebt, zijn zo hoog gegrepen dat deze ook tot een grote teleurstelling zullen leiden. Ze zijn hoog gegrepen, omdat jij hoopt dat een ultiem succes, een ultieme waardering, een eeuwige beroemdheid, je definitief zal verlossen van je grote pijn. Je onbegrepen angsten en boosheid zorgen er echter voor dat je niets meer onderneemt. Je wil immers niet opnieuw geconfronteerd worden met deze negatieve emoties. Het zijn juist die emoties die jou het leven zuur hebben gemaakt. Hulp van anderen en zorgverleners hebben niet geholpen. Uiteindelijk wordt depressiviteit heel gevaarlijk en kan het tot een beslissing leiden om het leven te beëindigen. Niemand begrijpt de wanhoop in je daad. Niemand begrijpt de wraak in je daad. Niemand had het zien aankomen. “De schaamte maakt de beste maskers”.

Theorie depressie

Tot nu toe heb ik in mijn blogs veel aandacht gegeven aan teleurstellingen, angst, boosheid en stress. Meer aandacht is nodig voor de interpretatie van waarnemingen, omdat deze een relatie heeft met stemming. Depressiviteit is immers een aanhoudende negatieve stemming. De interpretatie van waarnemingen is een van de stappen uit de cyclus. Ik zal eerst wat voorbeelden geven als inleiding van mijn stelling over stemming en depressiviteit.

Wie kent het niet. Het gevoel dat bij trotsheid hoort. Het gevoel als je geslaagd bent in je opzet. Het gevoel dat je een ziekte hebt overwonnen. Het gevoel over een prestatie en de humor van een ander. Het gevoel van een sportwedstrijd winnen. Het gevoel dat je een probleem hebt opgelost. Het gevoel dat je met je handicap toch nog dingen kan doen. Het gevoel dat je gelukkig bent in de liefde. De trots om je kinderen. Enfin, zo kan ik nog wel even doorgaan. Het gevoel van genieten, ontspannen, vrij van stress.

De voorbeelden hebben niets met niveau te maken. Niets met een grote prestatie, waarmee jij je onderscheidt met anderen. Het zijn voorbeelden waarbij jij je eigen verwachtingen hebt waargemaakt, je eigen hoop is uitgekomen. Dat geldt voor iedereen, los van welk niveau dan ook. Het zijn je persoonlijke successen. Het is de tegenpool van teleurstellingen.  Het zijn de successen die je het gevoel van genieten geven.

Deze voorbeelden maken duidelijk dat genieten blijkbaar gekoppeld is aan een OORDEEL. Een oordeel of het een teleurstelling of een succes is. En in de kern het oordeel over goed en fout. Daarom trek ik de conclusie dat de interpretatie van waarnemingen niet alleen leiden tot gevoelens en emoties, maar ook tot oordelen, meningen. In al mijn hoofdstukken heb ik niet voor niets de rol van schaamte beschreven. Jouw schaamte wil jij niet blootgeven, juist omdat jij dat geen sterk punt van jezelf vindt. Het is jouw oordeel.

Vele of heftige teleurstellingen hebben je onzeker en machteloos gemaakt. Een bang en boos persoon. Een teleurgesteld persoon. Een persoon die niet in staat is zijn eigen emoties te begrijpen, niet in staat is zijn emoties te beheersen. Een persoon die zijn stress niet kan oplossen. Kortom, teleurstellingen hebben het WAARDEOORDEEL over jezelf aangetast. Het oordeel dat maakt dat je niet meer van jezelf kunt genieten en in het ergste geval jezelf haten.

STELLING: “Het gevoel van genieten, ontspannen, ont-stressen is geen emotie. Het is een gevoel van kracht, sterkte, energie, zekerheid, vertrouwen, samengevat als persoonlijke macht. De macht om je veilig te voelen. Het is je stemming”.

Met macht bedoel ik de macht over jezelf, je controle. Niet de macht over een ander. Die macht streef je alleen maar na als compensatie voor je persoonlijke onmacht.

Zelfvertrouwen is een waardeoordeel over jezelf. Iemand met veel zelfvertrouwen is eerder opgewekt dan iemand met minder zelfvertrouwen, dat weten we allemaal. Die zit lekker in zijn vel. Niets nieuws onder de zon. Het enige wat ik heb gedaan is het zoeken naar bewijzen waarom dit zo is. Wat is de reden voor een positieve of negatieve stemming. Mijn doel is je te overtuigen en zonder steekhoudende argumenten raak je niet overtuigd.

Oplossing depressie

De oplossing voor een depressie ligt nu wel voor de hand. Leer je emoties te begrijpen. Verlos je met kennis en beheersing van je eigen overmatige emoties en van die slopende en ongezonde stress. Het lijkt makkelijker gezegd dan gedaan, maar dat het kan, bewijzen de vele voorgangers. Mijn theorie is inmiddels in verschillende uitgaven al duizenden keren gedownload. Ik heb nog nimmer een inhoudelijk kritische opmerking ontvangen van een van de lezers, wel het tegenovergestelde, waarvoor ik dankbaar ben.

Met het verkrijgen van controle maak je je eigen keuzes. Zolang je keuzes zijn gebaseerd op de verwachtingen van een ander, zul je altijd stress ervaren en zul je je nooit echt veilig voelen, gelukkig voelen.

Als je gelooft dat erkenning van een ziekte de oplossing is, loop je mijns inziens op een dood spoor. Ook is er lef voor nodig om een andere koers te varen. Met de diagnose depressie wordt er goed voor je gezorgd. Met je depressie heb je alle aandacht. Je hoeft niet te presteren, want je bent immers ziek. Besef echter wel dat je veel mist in het leven, een leven dat al zo kort is en een leven dat je niet over kunt doen.

Je kunt je afvragen, wat de waarde is van mijn theorieën. Waarom zou jij je leven op je kop zetten. Het is immers een van de vele theorieën van ervaringsdeskundigen en goeroes. Na het lezen van mijn blog en mijn boek, mag jij daar zelf het antwoord op geven.

Copyright © 2021 J. Strik

Blog Stress

Oorzaken stress

Stress is het gevolg van emoties die in onbalans zijn geraakt. Versterkte emoties zijn de oorzaak van die onbalans. Versterkte emoties vragen om een actie en dat doen ze net zolang totdat de balans is hersteld. Men spreekt van een negatieve en een positieve stress. Een negatieve stress is bijvoorbeeld het gevolg van angst en boosheid. Een positieve stress is bijvoorbeeld het gevolg van een hevige liefde. Hoe sterker de emotie des te sterker is de stress. Een overmatige angst zal een hevige stress tot gevolg hebben. Kijk in dit verband ook nog eens naar het schema ‘stress beheersing’ op deze site of achter in mijn boek.

De stress zet je onder druk, zet je onder spanning om te presteren, je balans te herstellen. De stress geeft je extra kracht, extra macht om te presteren. Met een beheersing van je emoties kun je die balans herstellen of voorkomen dat je uit balans raakt. Stress kun je lichamelijk meten aan het hormoon cortisol.

Er zal altijd sprake zijn van een onbalans in emoties. Emoties zijn immers niet statisch en dat is maar goed ook. Emoties zijn een signaal om iets te ondernemen. Emoties bepalen je richting, je doelen, je wensen, je dromen, je bescherming. Zolang je in staat bent die emoties te begrijpen kun je ze beheersen en vormen ze geen probleem. Begrijpen van je emoties is dus essentieel.

Aanhoudende stress

Maar wat als je je hele sterke emoties niet begrijpt. Bijvoorbeeld de emotie angst. Sterke emoties die je niet begrijpt en dus niet kunt beheersen, drijven je tot wanhoop. De emotie dwingt je om een actie te ondernemen, maar je weet totaal niet wat. Je wordt er radeloos van. Je voelt je machteloos en je piekert je oeverloos op zoek naar die ene ultieme oplossing. De oplossing die je bevrijdt van die sterke negatieve emoties. Je snakt ernaar om verlost te worden van overmatige angsten en boosheid. Een angst die verlamd en een boosheid met een continue focus op vergelding en wraak. Het oeverloze piekeren sloopt alle energie uit je lijf. Wat je ook denkt of doet, de antwoorden blijven uit en zolang antwoorden uitblijven, zal je je emoties niet onder controle krijgen en zal de stress blijven. De aanhoudende sterke stress wordt een ongezonde stress.

Symptomen stress

Er zijn diverse symptomen waaraan je stress kunt herkennen. Wellicht is de relatie met stress niet altijd voor honderd procent bewezen, maar wel dat er een sterk vermoeden is van een relatie. Voorbeelden van symptomen zijn hoofdpijn, slapeloosheid, concentratieverlies, uitslag, oorsuizen, hoge bloeddruk, nervositeit, etc. Los van de ongezonde effecten is de stress op zichzelf al een vervelend gevoel.

De strijd tegen stress

Als oplossingen uitblijven ga je tegen de stress zelf strijden. Een strijd die je nooit kunt winnen zolang je niet in staat bent je emoties te beheersen. Zolang je emoties in onbalans zijn, zal de stress blijven en zullen je emoties blijven vragen om een actie.

Stress en schaamte

Evenals bij angst en boosheid speelt ook hier schaamte een rol. Als een aanhoudende stress te wijten is aan je onvermogen om je emoties te beheersen, zul je dit nimmer toegeven. Je zet je stoere masker op om je ego te beschermen en je denkt dat niemand hier doorheen kan prikken. Je hebt geen verklaring voor je stress en ontkent het in alle toonaarden. Toegeven zou betekenen dat je je sterke emoties moet blootgeven. Je eigen emoties die je totaal niet begrijpt. Daar ben je bepaald niet trots op. Jij hebt geen stress en als je het wel toegeeft is de stress te wijten aan je werk of aan een andere onschuldige reden. Een aanhoudende en overmatige stress is alleen gelegen in je onvermogen om de balans te herstellen. Bovendien maakt de energie die je nodig hebt om je grote geheim te verbergen de stress juist nog heviger. Een tijdelijke stress vormt gelukkig geen probleem. Daar hoef je je niet over te schamen. Dat begrijpt iedereen.

Stress en ongezond gedrag

Zoals gezegd, als je niet in staat bent je sterke emoties te beheersen, zal je strijd zich richten tegen de stress zelf. Dat kan leiden tot een onschuldig gedrag, maar ook tot zeer ongezond gedrag. De strijd tegen de stress zelf is een strijd die zich richt op ontspanning. Soms ben je er helemaal niet bewust van dat je bepaalde dingen doet vanwege de stress. Je wijt het aan je karakter. Zo ben je nu eenmaal. Je kunt er niets aan doen. Deskundigen hebben je overtuigd dat het een ziekte is en je legt je daarbij neer. Gedrag als gevolg van stress is samen te vatten als vluchtgedrag. Vluchten voor de spanning en op zoek naar ontspanning.  

Voorbeelden van onschuldig gedrag zijn bijvoorbeeld Yoga, bewegen, niet stil kunnen zitten, meditatie, een film kijken, muziek, wandelen, etc.

Voorbeelden van ongezond gedrag zijn bijvoorbeeld overmatig bewegen, eten, niet eten, zelfpijniging, alcohol, drugs, seks, gamen, gokken, religie, etc., etc. Alles doe je om die gekmakende stress te ontvluchten, ook al is het altijd maar tijdelijk. Het ongezonde gedrag leidt uiteindelijk tot veel meer stress. Zolang je geen oplossing of gezond alternatief hebt, bagatelliseer je de risico’s.

Je zou zeggen gokken en gamen zijn toch geen voorbeelden van ontspanning. Misschien is dat wel zo, maar het is wel een spanning die afleidt van de spanning veroorzaakt door stress. Met gokken en gamen denk je meer controle te hebben, totdat het gokken en gamen juist meer stress oplevert.

Letterlijk vlucht en ontwijk je ook een omgeving die veel stress oproept met alle gevolgen van dien. Bijvoorbeeld een gemis aan contacten, eenzaamheid.

Wat je ook doet het lost niets op. Als je niet verlost wordt van je hevige stress, ligt een verslaving op de loer. Je kunt dan niet meer zonder ongezond gedrag. Vaak is de valkuil voor een verslaving niet alleen het ongezonde middel dat ontspant, maar ook de omgeving die daarbij hoort. Bijvoorbeeld alcoholgebruik bij feestjes. Alleen een gezellig feest ontspant al en daar komt de verdoving van alcohol nog bij. Als er sprake is van een alcoholverslaving wordt het echter nooit meer ‘gezellig’ zonder alcohol.

Stress en religie

Je zou het niet denken, maar ook religie of een andere leer kan een ontsnapping zijn voor stress. Teleurstellingen hebben je gevoelens versterkt. Gevoelens die om een actie vragen, maar wat als je die gevoelens niet begrijpt. Lees anders de blog en het hoofdstuk over teleurstellingen nog maar eens door. Teleurstellingen maken je onzeker, vergroten het wantrouwen in jezelf, maken je machteloos. Een hogere macht die je oneindige liefde belooft en alle morele antwoorden heeft, is dan gemakkelijk gevonden. Religie wordt jouw voorbeeld voor een foutloos leven. Je religie kan ook niet anders dan een absolute waarheid zijn, omdat deze door miljoenen wordt aangehangen en jij mag hierbij horen. Je nieuwe vrienden. Wat wil je nog meer. Kortom, de geprogrammeerde antwoorden worden je nieuwe zekerheid. Antwoorden waar jij juist zo’n grote behoefte aan had, ook al zijn ze niet van jezelf. Wordt je religie bedreigd dan roept dit veel stress op. Je wil niet opnieuw met je probleem geconfronteerd te worden. Een probleem dat je feitelijk met religie niet hebt opgelost.

De oplossing voor stress

In mijn optiek is er maar een oplossing voor overmatige stress en dat is het begrijpen van je emoties. Dat is ook de rode draad van mijn boek. Het begrijpen van je angsten, het begrijpen van je boosheid is de sleutel tot beheersing van je emoties. Daarom heb ik in mijn boek veel aandacht besteed aan de oorzaken van angsten en boosheid. Lees deze hoofdstukken enkele malen door totdat je overtuigd bent. Je zult ervaren dat je leven verandert. Een voorwaarde is wel dat je bereid moet zijn om naar jezelf te kijken, jezelf een spiegel voor te houden. Je bent namelijk lang niet altijd bewust van je angsten omdat deze niet op de voorgrond treden, terwijl je die juist moet erkennen en herkennen om te leren en overtuigd te raken. Ik zou zeggen laat je kans niet voorbijgaan. Het leven is al zo kort.

Stress en stemming

Een aanhoudende stress drukt op je stemming. Over stemming en depressie gaat mijn volgende blog.

Zie ook het schema Stress-Beheersing.

Copyright © 2021 J. Strik

Blog Boosheid

Overmatige boosheid

Evenals angst is een aanhoudende en overmatige boosheid een verwoestende emotie. Boosheid kan jaren duren en al die tijd is het een groot obstakel voor je geluk. Alle energie steek je in je strijd om genoegdoening. Je bent je er niet van bewust dat een aanhoudende boosheid vooral bij jezelf ligt. Jij bent immers slachtoffer, jij bent gekwetst en hoe dan ook, jij zult je gelijk halen. Het is altijd de ander die schuldig is. Je zult jezelf nooit de schuld geven van je boosheid, terwijl je dat diep van binnen juist wel doet. Je bent ervan overtuigd dat genoegdoening je weer een gelukkig mens maakt, maar als je je boosheid niet begrijpt, is juist het onbegrip dat een obstakel vormt voor je geluk. Enkele voorbeelden die boosheid oproepen. Je voelt je gekwetst omdat niemand geïnteresseerd is in jou. Mensen hebben geen respect voor je getoond. Mensen hebben je omlaaggehaald, publiekelijk neergezet als een mislukkeling. Mensen hebben je beledigd. Mensen hebben je afgewezen of buitengesloten. Mensen hebben je ongelijk behandeld. Mensen hebben geweld tegen jou of je geliefden gebruikt. Mensen hebben je liefdes of je bezit ontnomen. Je bent teleurgesteld in de politiek en in de rechtspraak. Er is je een groot onrecht aangedaan. Enfin, zo kan ik nog legio voorbeelden geven.

De voorbeelden hoeven lang niet altijd op een waarheid te berusten. Jij voelt het zo. Het is jouw waarheid. Jij ervaart dat zo. Je wil kost wat kost niet twijfelen aan je waarheid. Twijfelen maakt je nog onzekerder, zwakker en machtelozer en dat zoek je niet op.

Boosheid en stress

Boosheid roept veel stress op. Het is inmiddels wel bewezen dat een aanhoudende stress tot veel gezondheidsschade kan leiden, hetgeen weer een invloed heeft op je mentale gezondheid. In mijn visie wordt stress veroorzaakt door emoties die uit balans zijn. Ik heb dit beschreven in mijn boek en de vorige blogs over teleurstellingen en angsten. Kijk in dit verband ook eens naar het stress-schema achter in mijn boek of op deze site. In een volgend blog zal ik uitgebreid terugkomen op het onderwerp stress. Het is tevens een hoofdstuk in mijn boek. Vooruitlopend op deze blog wil ik vast een groot risico van een aanhoudend stress vermelden. In je onmacht om je emoties te begrijpen, te beheersen en daarmee je balans te hertstellen, ligt een ongezonde verslaving op de loer. Het ongezonde gedrag van een verslaving wordt dan een strijd tegen de stress zelf. Snakkend naar een ontspanning of die nu gezond is of niet. Een strijd die je nooit kunt winnen, omdat jij je emoties niet onder controle hebt. Het begrijpen van boosheid en angst is daarom essentieel.

Wat is boosheid

Onder boosheid versta ik het volgende: “Je wordt boos als je machteloos bent om een teleurstelling (pijn) te voorkomen”.

Teleurstelling in de breedste zin van het woord. Lees anders het hoofdstuk en de blog over teleurstellingen nog eens door.

Bij angst hebben we gezien dat er een risico is voor gevaar en een risico voor pijn. Een risico van gevaar in het heden en een risico van pijn in de toekomst. Respectievelijk de emotie angst en de emotie verdriet. In geval van angst is er nog niets gebeurd. Angst is een waarschuwing vooraf.

Bij de emotie boosheid is het niet een pijn in de toekomst, maar een pijn in het heden. De pijn is reeds gebeurd. Je was machteloos om je te beschermen tegen de oorzaak van pijn, het gevaar.

Met boosheid, afhankelijk van de sterkte, komt er veel adrenaline vrij. De adrenaline geeft je de kracht, de macht, om je angsten te overwinnen. Ooit vroeg ik aan een soldaat of hij niet bang was om het gevecht aan te gaan. Hij antwoorde, als je boosheid groter is dan je angst durf je altijd de strijd aan. Denk in dit verband ook eens aan de oude promotiefilms om soldaten te werven.

Boosheid en je gekwetste ego

De adrenaline geeft je de kracht om je te verweren tegen bedreigingen. De functie van boosheid. De aandachtige lezer zal opmerken dat in geval van een bedreiging het kwaad toch nog niet is geschied. Met de extra kracht kun je toch in staat zijn om het gevaar te bezweren. Klopt mijn definitie van boosheid dan nog wel, kun je je afvragen. Ja, de definitie klopt wel degelijk en dit voorbeeld is juist de ingang tot het begrijpen van overmatige boosheid. Het begrijpen van agressie. Het begrijpen van de boosheid waarmee je volkomen uit balans kunt raken. Een boosheid die veel stress oproept. In geval van een bedreiging is er namelijk wel degelijk sprake van een pijnervaring, een teleurstelling.

Het is namelijk de teleurstelling van een bedreigd en gekwetst ego. Want, waarom zouden mensen jou bedreigen, waarom hebben de mensen zo weinig respect voor jou. Waarom ben ik het die altijd wordt bedreigd. Waarom maken mensen mij bang. Waarom houden mensen niet van mij. Een gekwetst ego is gevaarlijk. Je gaat twijfelen aan jezelf en het versterkt je gevoel van machteloosheid. Het maakt je een steeds banger persoon. Het gekwetste ego dat veel diepere sporen kan nalaten dan bijvoorbeeld de pijn van geweld. Een onbegrepen boosheid kan daarom jaren duren. Kijk voor de aardigheid maar eens naar het programma familiediner, waar ik overigens geen belangen in heb.

Boosheid en machteloosheid

Bij angst hebben we gezien dat hoe groter je gevoel van machteloosheid is des te meer heb je last van overmatige angsten. In geval van boosheid is het niet anders. Hoe meer jij je machteloos voelt, twijfelt aan jezelf, des te sneller voel jij je je gekwetst, in je eer aangetast en des te sneller word je boos. Je wordt een persoon met een kort lontje. Dat gegeven leidt tot een aanpassing van mijn eerste stelling.

“Je wordt boos als je machteloos bent of als je je machteloos VOELT om een teleurstelling (pijn) te voorkomen”.

Boosheid en terrorisme

Een meest sprekend voorbeeld in dit verband is terrorisme en religie. In mijn visie kiezen mensen voor een religie als ze niet kunnen omgaan met onzekerheden. Soms is religie ook een rationele keuze. Je wilt niet worden buitengesloten, je maakt gebruik van de voordelen of je wil voorkomen dat je gestraft wordt omdat je niet meedoet. Je kent ze wel. De mensen die vooraan in de kerk zitten en in het dagelijks leven de grootste boeven zijn. Onzekerheid voelt als een machteloosheid. Het gevoel van machteloosheid maakt je tot een angstig persoon. Met onzekerheid vraag je je af of je wel de juiste keuzes maakt, ben je wel goed genoeg, ben je wel sterk genoeg, ben je wel machtig genoeg. Voor de duidelijkheid het gaat om de persoonlijke macht, niet de macht over een ander. Een religie geeft geprogrammeerde antwoorden, morele antwoorden. Een religie schrijft hét gewenste voorbeeldgedrag voor. Een voorbeeld voor de rest. De bijbel en de koran zijn misschien wel de eerste voorbeelden van cognitieve gedragstherapie. Het zijn jouw nieuwe zekerheden, jouw nieuwe persoonlijke macht. God wordt een wensbeeld van jezelf. Geen angst, geen boosheid, een en al liefde. Soms is religie het resultaat van een opvoeding, onderdeel van een cultuur. Je weet niet beter en je voelt je veilig bij die cultuur. Deze zekerheden worden nog eens versterkt, omdat er miljoenen zijn die hetzelfde geloof aanhangen. Dat kan niet anders dan de absolute waarheid zijn. Zieltjes winnen is daarom essentieel om deze waarheid te laten beklijven. Bedreig je deze zekerheden met kritiek of door niet mee te doen, de ongelovigen, dan kan dat je duur komen te staan. De voorbeelden van pure agressie hoef ik je niet te vertellen. Godsdienstoorlogen verzieken heel de wereld.

Je zou je kunnen afvragen, wat is er mis met religie. Velen vinden er toch steun aan. Dat is ook zo, maar in mijn optiek is het juist de religie die een persoonlijke ontwikkeling, een emotionele ontwikkeling naar wijsheid, naar levenservaring tegenhoudt. Religie is lekker veilig en je hoeft jezelf niet te kwellen met onzekerheden.

Boosheid en schaamte

Met boosheid gaat ook vaak schaamte gepaard. Vraag maar eens aan mensen of ze boos zijn. Nee, is steevast het antwoord. Ik ben niet boos. Je boosheid uiten lijkt wel een teken van een zwakte. En wat te denken van een onbeheerste boosheid. Volledig losgeslagen. Wat een spijt heb je achteraf van je onbeheerst gedrag, al zal je dat nooit toegeven. Je durft het niet toe te geven, omdat het je zelfwaarde nog meer schaadt, althans dat voel je zo. Hoe vaak worden contacten wel niet verbroken omdat er uit boosheid hele lelijke dingen zijn gezegd. Soms per ongeluk, maar dat kun je herstellen met oprechte spijt, met liefde voor de gekwetste. Uit boosheid stel je alles in het werk om iemand op zijn ‘zwakke’ punten te raken. Jij bent gekwetst, jij bent slachtoffer en je zult hoe dan ook de ander ook kwetsen. Je wraak kan zelfs zo zijn dat je geen haar beter bent dan je dader. Ook niet erg goed voor je zelfvertrouwen.

Boosheid uiten

Je vraagt je af of er eigenlijk wel iets positief aan boosheid is. Je hebt die emotie immers niet voor niets gekregen. Bij angst stelde ik dat angst altijd een goede raadgever is, mits je je angst tot op het bot begrijpt. Dit geldt ook voor boosheid. Aan je boosheid moet je wel degelijk aandacht geven. Boosheid moet je uiten, zij het op een beheerste manier. Doe je dat onbeheerst dan heeft dat altijd consequenties voor je gevoel van zelfwaarde, je zelfvertrouwen, je zelfbeeld. Je kunt dan op den duur een bang, gefrustreerd en bitter mens worden. Om boosheid om een beheerste manier te uiten, dien je ook je angsten te begrijpen. Boosheid, ook al is het op een beheerste wijze, kan immers riskant zijn, gevaarlijk zijn. Je geliefde of je superieur zou je kunnen afwijzen en dat is het laatste wat je wil. Blijf je met je boosheid rondlopen, dan blijf je gevangen in een vicieuze cirkel van stress. Je gevoelens zijn uit balans en blijven uit balans. Een mooi voorbeeld in dit verband zijn de pleasers. Wie kent ze niet. Zij zullen nooit hun boosheid uiten. De angst weerhoudt hun ervan.  

Boosheid en genoegdoening

Een tweede vraag die wordt opgeroepen gaat over genoegdoening. Draagt genoegdoening wel bij aan je gemoedsrust. Ik denk van wel. Met genoegdoening krijg je je morele gelijk. Je wordt bevestigd in je gevoelens over goed en kwaad. Je hoeft niet meer te twijfelen aan jezelf. Wat over blijft is het pure verdriet. Gelukkig een zuivere emotie die niemand schaadt. Ik noem genoegdoening altijd de genezing van het slachtoffer, maar tegenwoordig lijkt het wel of er meer aandacht uitgaat naar de genezing van de dader.

“Je kunt pas van jezelf houden als je begrijpt waarom je het niet doet”.

Copyright © 2021 J. Strik

Blog Angst

Overmatige angst

In mijn optiek is de bron van alle mentale problemen een overmatige angst. Zonder een overmatige angst is er geen probleem. Een krasse uitspraak die ik in mijn boek zal onderbouwen. De functie van angst is je waarschuwen voor gevaar om je te beschermen tegen gevaar. In het geval van overmatige angsten ben je echter niet in staat om je probleem op te lossen. De angst blijft je maar waarschuwen, maar als je niet weet wat te doen, drijft de angst je tot wanhoop. Je gevoelens zijn uit balans en dat veroorzaakt veel stress. Zie het processchema als bijlage in mijn boek en op deze site. De stress die je onder druk zet om te presteren, om een oplossing te zoeken. Je piekert je wezenloos en het kost je bergen met energie. De slapeloze nachten slurpen het laatste restje energie ook nog eens op. Je begrijpt totaal niet waar die angst vandaan komt. Bij gebrek aan oplossingen doe je alles om jezelf van dat ellendige gevoel te bevrijden. Situaties ontwijken, vluchten, verdoven met ongezond gedrag, etc. Dwangmatig kies je uitsluitend voor jouw absolute veiligheid en daarmee doe je jezelf en je naasten heel veel te kort. Je zelfvertrouwen daalt tot nul. Het leven lijkt zinloos geworden. Overmatige angst is een verlammend gevoel. Je wordt bang van je angst. Een angst die je vroeger niet had. Er moet dus wel iets mis zijn gegaan. Jouw angst kan niet anders dan een signaal zijn voor een grote afwijking, omdat de sterkte van die angst niet ‘normaal’ is. Iedereen overtuigt je dat er geen gevaar is, terwijl jij niet in staat bent om je angst te beheersen. Je schaamt je ervoor. En als je wel over je angst durft te spreken, doe je dat vooral om erkenning en begrip te vragen. Jij kunt er niets aan doen. Ze mogen niet oordelen over jou. Jij bent een terecht slachtoffer. Die erkenning maakt je leven wellicht dragelijker, maar het verlost je niet van je angsten. Feitelijk wil je alleen maar dat een ander jou accepteert, omdat jij dat zelf niet doet. Mijns inziens zou je je energie beter kunnen besteden aan het overwinnen van je overmatige angsten. De angst voor de angst kan tot gevaarlijke proporties leiden. Je fantasieën over gevaren worden een realiteit. Je leeft in een heel gevaarlijke wereld, die er continu op uit is om jouw leven te verzieken en zelfs te vernietigingen.

In mijn opvatting is er helemaal geen sprake van een afwijking of ziekte en gelukkig kan ik dat onderbouwen. Het is nogal wat om dit te beweren. Lijnrecht tegenover alle reguliere opvattingen. Deskundigen noemen overmatige angst graag een ziekte in plaats van een probleem. Tja, als een deskundige een probleem niet kan oplossen, is dat natuurlijk geen visitekaartje. In het geval van overmatige angsten zul je ook zien dat je iets niet goed doet. Ik zal onderbouwen dat je terecht door je angst wordt gewaarschuwd. Angst is altijd een goede raadgever, tenminste als je je angst volledig begrijpt.

Erkennen en herkennen van angst

Angsten begrijpen begint met het erkennen en herkennen van angst. Van een hele sterke emotie tot en met een zwak gevoel. Soms zelfs zo zwak dat je er niet bewust van bent, maar wel degelijk aanwezig. Gevoelens zijn nooit weg te denken. Gevoelens horen bij de biologie van de mensen. Gelukkig zijn gevoelens meestal in balans en onder controle. In het geval van overmatige angsten kan je leven een hel worden.

In mijn optiek is er maar één emotie angst. Het enige verschil is de sterkte van de emotie. De angst voor een spin voelt precies hetzelfde als de angst voor kleine ruimten, tenminste als ze even sterk zijn. Jouw angst voelt hetzelfde als de mijne. In de literatuur worden vele angsten gecategoriseerd. Bijvoorbeeld faalangst, claustrofobie, smetvrees, etc., etc. De hoeveelheid ‘angsten’, alle met ingewikkelde Latijnse namen, doen ons overtuigen dat angst begrijpen alleen is voorbehouden aan wetenschappers. In mijn optiek zijn dat echter geen angsten, maar categorieën van gevaren. Dat zal straks wel duidelijk worden. Voor hetzelfde gevaar is de ene persoon totaal niet bang en de ander wel. Waar je vroeger bang voor was, hoeft dat nu niet meer te zijn en andersom. Het is allemaal het gevolg van een ongelukkige verwerking van teleurstellingen. Lees anders mijn blog over teleurstellingen nog eens door.

Zoals gezegd, angsten zijn er altijd. Van een sterke emotie tot en met zwakke gevoelens op de achtergrond. Het erkennen en herkennen van een sterke emotie vormt geen probleem. De bewering dat voorzichtigheid en verlegenheid gebaseerd zijn op angst roept wel weerstand op. Niemand wil graag voor angsthaas uitgemaakt worden. Je schaamt je kapot. Angstige personen worden vaak onterecht gezien als zielenpoten of als losers en daar zit niemand op te wachten. In alle toonaarden wordt deze angst ontkent. Toch zijn voorzichtigheid en verlegenheid in mijn optiek wel degelijk angsten, zij het de zwakkere gevoelens op de achtergrond met een positieve insteek. Er is niets mis mee om voorzichtig te zijn in situaties waarin je niet zeker bent van je zaak. Pas als voorzichtigheid en verlegenheid overdreven groot worden, accepteert men wel dat het om angst gaat. Kortom, erkennen en herkennen van angst is een voorwaarde om angst te begrijpen.

Angst begrijpen

In deze paragraaf ga ik uitleggen waarom en wanneer de emotie angst zich doet gelden. Voor de volledige theorie, plus de vele toelichtingen en voorbeelden, verwijs ik naar mijn boek. In deze blog beschrijf ik alleen de hoofdlijnen. Ik hoop dat ik je hiermee voldoende inspireer om het volledige verhaal te lezen.

Als je jezelf van je overmatige angsten wil verlossen pieker je je wezenloos. Analyses die met de dag veranderen. Je wordt wakker met nieuwe gedachten die voortkomen uit je onderbewustzijn. Soms positief, soms negatief. Twee stappen vooruit, een stap terug. Je kent het wel. Keer op keer ben je teleurgesteld, omdat het ultieme antwoord, het antwoord dat je eeuwig verlost van je pijn, maar niet naar boven wil komen.

Ik wilde hoe dan ook dat antwoord vinden, ik wilde een rode draad. Geen gekunsteldheid met allerlei theorieën die ik maar moest gehoorzamen om van mijn angsten verlost te worden. Ik wilde geen schijnrust maar een intrinsieke rust, een wezenlijke rust. Ik wilde geen energie verspillen aan het programma denken door een ander voorgeschreven. Of dit nu een religie betrof, een goeroe of een stappenplan van de reguliere psychologie, ik koos hier niet voor. Ik was er heilig van overtuigd dat er een rode draad moest bestaan. Een rode draad die voor elk mens moest gelden. Het heeft me heel wat hoofdpijn en andere ongemakken opgeleverd.

Hele scenario’s heb ik doorlopen. Waar kwam die angst toch vandaan. Het bleken ontelbare antwoorden, waaruit ik geen rode draad kon destilleren.

In mijn blog en boek over teleurstellingen heb ik toegelicht dat de interpretatie van waarnemingen je gevoelens en emoties kaderen. Ik kwam tot de ontdekking dat de interpretaties van waarnemingen altijd tweeledig zijn. Dat was mijn eureka moment, dé toegang tot het overwinnen van mijn overmatige angsten. Je beoordeelt namelijk een waarneming altijd op zowel een mogelijk gevaar als op de risico’s voor pijn. Waarschijnlijk heeft de veiligheidskunde mij deze openbaring gebracht. Daar wordt namelijk wel een onderscheid gemaakt tussen gevaar en risico. Om diverse redenen is het lastig deze twee begrippen te onderscheiden. Eerst een klein voorbeeld.

Je staat op een spoorwegovergang en er is een kans dat er een trein aankomt. De trein is dan het gevaar. Als jij je niet kunt beschermen tegen dit gevaar is er een risico voor pijn. Een mogelijk letsel of zelfs de dood is dan de pijn. In mijn boek beschrijf ik nog meer voorbeelden om dit verschil duidelijk te maken.

In de volksmond worden de begrippen gevaar en risico door elkaar gebruikt, zonder hier bewust van te zijn. Dat maakt het nog ingewikkelder. Je spreekt over gevaar, terwijl je het feitelijk over pijn hebt en andersom.

Het is ook verdomd lastig om deze begrippen te onderscheiden, vooral omdat ze complementair zijn. Dat wil zeggen, ze zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden, maar wel verschillend. Het is een vast koppel. Zonder gevaar is er geen risico en als er geen risico’s zijn, is er ook geen gevaar. Beide worden geïnterpreteerd. Ga je dit verschil begrijpen dan gaat er een wereld voor je open. Dat beloof ik je. Het goede nieuws is dat je deze theorie op termijn ook weer los kunt laten, omdat je overtuigd bent geraakt. De theorie begrijpen is daarom niet voldoende, je dient deze te toetsen op je eigen situatie. Geloof me, als je de theorie begrijpt, zal de overtuiging er gegarandeerd komen.

In deze blog concentreer ik me op de belangrijkste verschillen tussen gevaar en risico. Dit is ook nodig om de theorie te begrijpen. Meer toelichting kun je lezen in het hoofdstuk angst.

Het eerste verschil: “Gevaar is de oorzaak en een risico op pijn is het gevolg”.

Een tweede verschil: “Een gevaar is een gebeurtenis in het heden (in het nu) en een risico voor pijn ligt in de toekomst’.

Het belangrijkste verschil: “Bij gevaar hoort de emotie angst en bij pijn hoort de emotie verdriet”.

Je zult je afvragen of dit nu de oplossing is van je overmatige angsten. Nee, dat is het niet. Dat wordt pas duidelijk als we het begrip gevaar nader duiden.

Mijn definitie van gevaar luidt als volgt: “Gevaar is een gebeurtenis met een risico voor pijn”. Hierop baseer ik mijn volgende en zeer essentiële stelling:

“Er is pas gevaar als jij weet of als jij denkt dat jij je niet kunt beschermen tegen een gevaarlijke gebeurtenis”.

LEES: “Er is pas angst als jij weet of als jij denkt dat jij je niet kunt beschermen tegen een gevaarlijke gebeurtenis”.

Als jij sterk genoeg bent om de bovengenoemde trein te stoppen is er geen gevaar en dus geen angst. Merk het verschil op tussen weten en denken. Daar ligt de sleutel van je overmatige angsten. Ik weet dat ik die trein niet kan stoppen, ik weet dat ik niet kan winnen van een leeuw, ik weet dat ik me niet kan beschermen tegen een wapen. Tot zover het weten, maar nu het denken. Ik denk dat ik afga bij die presentatie, ik denk dat mijn hart niet sterk genoeg is, ik denk dat ik een zwak lichaam heb, ik denk dat niemand mij aardig vindt, ik denk dat ik mijn emoties niet kan verbergen, ik denk dat ik mijn angsten niet kan verbergen, ik denk dat ik me niet kan beschermen tegen een afwijzing als ik voor mijn geaardheid uitkom, ik denk dat ik niet kan vluchten, ik denk dat God mij zal straffen, ik denk dat ik zak voor mijn examen. Gaat er al een lichtje branden? Ik ben benieuwd. Het zijn allemaal voorbeelden waarbij jij denkt dat je niet goed genoeg bent. Merk ook op dat je schaamte over je angsten groter is bij de voorbeelden over het denken dan de voorbeelden over het weten.

Je teleurstellingen hebben het wantrouwen in jezelf dermate groot gemaakt, dat je je voortdurend focust op gevaar. Alles stel je in het werk om nieuwe teleurstellingen te voorkomen. Je bent hypergevoelig voor gevaar. Je fantaseert zelfs gevaren. Gevaren waarvan jij denkt dat je er niet tegen opgewassen bent.

Door negatief over jezelf te denken creëer je je eigen gevaar, creëer je je eigen angst. Je zet jezelf neer als een zwakke persoon en jouw angst reageert adequaat. Je bent immers een gevaar voor jezelf geworden. Een zwak persoon die tegen zichzelf beschermd moet worden en dus waarschuwt je angst. Zwak in lijf en geest (uiterlijk, gezondheid, intelligentie, wijsheid, etc.). Je zou het ook persoonlijke onmacht kunnen noemen. Je angst is niet meer dan een logisch gevolg op een zwakte, gewoon een biologische reactie. Als jij jezelf en anderen als een gevaar ziet, leef je in een wereld met alleen maar gevaren. Het is dan toch positief dat jouw eigen angst je daar voortdurend voor waarschuwt. “Praat jezelf geen zwakte aan” zegt je angst. Luister ernaar, zou ik zeggen. Jouw angst blijkt uiteindelijk echt een betrouwbare raadgever, want je doet iets niet goed. Tenminste, als je verlost wil worden van je overmatige angsten en dat wil je.

In de reacties van mensen vragen ze me of dit nu dé oplossing is om jezelf te verlossen van overmatige angsten. Ik antwoord dan steevast dat ze deze vraag nooit zouden stellen, als ze de theorie zouden begrijpen. Ze zijn er dan blijkbaar nog niet van overtuigd. Gelukkig kan ik me beroepen op de vele positieve reacties. Ja, ook van mensen die al jarenlang afhankelijk zijn van hulpverlening. Maak je keuze. Wil je slachtoffer blijven, afhankelijk blijven van die superveilige zorg, een gegarandeerde uitkering, of met volle teugen genieten van het leven. Het leven is al zo kort en je kunt het niet over doen. In het hoofdstuk angst geef ik ook voorbeelden van obstakels. Wat weerhoud je ervan om mijn theorie te omarmen.  

Op de valreep nog enkele bijzondere voorbeelden van gevaren. Je vindt ze uitgebreid terug in mijn boek. Namelijk faalangst, onzekerheid en de lat te hoog leggen.

In geval van faalangst zie jij jezelf als gevaar, als een zwak persoon. Een persoon die niets kan. Onzekerheid is gevaarlijk, omdat verkeerde keuzes maken gevaarlijk kan zijn. Angstige mensen zijn voortdurend aan het twijfelen. Ze stellen zo veel mogelijk beslissingen uit. Ze denken dat ze niets weten. De lat te hoog leggen kan gevaarlijk zijn, omdat er een groter risico is voor teleurstellingen.

Tenslotte, een gevaar kun je ook bestrijden door je sterk te maken. Te leren. Als je bang bent om te vliegen zou een cursus tegen vliegangst kunnen helpen. Als je bang bent voor een hond zou je een hondentraining kunnen volgen. Als je bang bent voor jezelf, zou je de inhoud van mijn boek kunnen bestuderen J

Copyright © 2021 J. Strik

Blog Teleurstellingen

De betekenis van teleurstellingen

Teleurstellingen en successen kunnen een allesbepalende rol spelen in ons leven. In deze blog besteed ik voornamelijk aandacht aan teleurstellingen, omdat juist de impact van teleurstellingen kan leiden tot grote mentale problemen, terwijl dat bij successen niet persé het geval is. Wat ik versta onder teleurstellingen is feitelijk een verzamelnaam voor een diversiteit aan negatieve ervaringen. Ervaringen die je niet had verwacht of op had gehoopt. Ik gebruik bewust niet te term traumatische ervaringen, omdat de term trauma wordt gebruikt voor hele schokkende ervaringen. Omdat ook kleine en herhaalde negatieve ervaringen een impact kunnen hebben op ons welbevinden, gebruik ik liever de term teleurstellingen. Bovendien gebruik ik deze term ook, omdat ze beter past als tegenpool voor de term successen. Niemand spreekt van een trauma versus successen. Een derde reden is het taalgebruik. Trauma is een medische term en ik kies ervoor om mijn theorie zo toegankelijk mogelijk te maken.

Voorbeelden van teleurstellingen zijn er velerlei. Bijvoorbeeld: sterven, ongezondheid, ziekte, een minder uiterlijk, een lage status, misbruik, pesten, verminking, gehandicapt, geaardheid en acceptatie, kinderloosheid, adoptie, scholing, eenzaamheid, een te kort aan liefde, een te kort aan vriendschap, teleurgesteld zijn in mensen, geen werk, armoede, verveling, verlies van een wedstrijd, zakken voor een examen, een afwijkende cultuur, etc., etc.

In de volksmond spreken we vaak over pijn als we het hebben over de negatieve prikkels van het gevoelszintuig. Maar waarom zouden we een hard en vreselijk geluid ook niet een pijnervaring noemen. Evenals een vieze smaak, een vieze geur of een bloedig beeld. Waarschijnlijk zal dit een reden zijn dat we negatieve ervaringen, teleurstellingen, dikwijls ook pijnlijke ervaringen noemen.

Een combinatie van zintuigelijke prikkels bepalen wat we waarnemen. De waarneming kan ook een interne waarneming zijn of een combinatie van beide. Interne waarnemingen, zoals ik ze noem, zijn bijvoorbeeld fantasieën, herinneringen of dromen. De interpretatie van een waarneming (bewust of onbewust), bepaalt hoe we ons voelen. Van sterk emotioneel tot een dermate zwak gevoel waar je je nog eens niet bewust van bent. Het gevoel is er altijd, maar vaak meer op de achtergrond. De interpretatie is geen standaard gegeven voor een willekeurige persoon. In mijn boek beschrijf ik dat interpretaties veranderen door de teleurstellingen en de successen die je hebt meegemaakt. Bijvoorbeeld, in een situatie waar je eerst nooit bang voor was, kun je dat nu wel zijn. Dezelfde redenatie gaat op voor de emoties boosheid, verdriet en liefde. Ook kunnen de interpretaties verschillen per persoon. De een is bang voor honden en de ander totaal niet. De interpretatie is een belangrijk gegeven waar ik in mijn boek uitgebreid op terugkom. Kijk in dit verband ook eens naar het processchema dat als bijlage in mijn boek is toegevoegd, maar ook op de site is geplaatst.

Teleurstellingen ontstaan.

Teleurstellingen zijn ervaringen en omstandigheden die je niet wilt meemaken, waarvoor je niet hebt gekozen. Teleurstellingen zijn het gevolg van verwachtingen die niet zijn uitgekomen en behoeften die niet zijn ingevuld. Feitelijk zou je kunnen zeggen dat verwachtingen ook behoeften zijn, want een verwachting is een behoefte die je zelf hebt gecreëerd. Verwachtingen kunnen daarom in een en dezelfde situatie per persoon totaal verschillend zijn.

Naast verwachtingen en hoop hebben we ook onze basale behoeften, onze biologische behoeften. Denk bijvoorbeeld aan eten, seks, kleding om je te beschermen tegen de koude, etc. Ook het niet invullen van deze behoeften kan leiden tot grote teleurstellingen.

Zoals gezegd, ontstaan teleurstellingen als niet wordt voldaan aan jouw behoeften en verwachtingen. Je bent als persoon jezelf continu aan het vergelijken met een ander. Dat kan positief of negatief uitpakken. Een ander kan je bijvoorbeeld inspireren om aan iets moois te beginnen. Een vergelijking kan echter ook een verwachting creëren die te hoog is gegrepen.  Verwachtingen zijn vaak gebaseerd op vergelijkingen. Het is een gegeven, maar wel een gegeven dat tot grote teleurstellingen kan leiden. Iedereen weet dat als je de lat te hoog legt het resultaat kan tegenvallen. De lat leg je hoog, omdat je hetzelfde of een hoger niveau wil bereiken dan je voorbeeld. De lat te hoog leggen is een grote valkuil, dat is eenieder bekend. We worden continu door de media en bij andere gelegenheden geconfronteerd met perfecte mensen. Perfecte mensen interesseren je ook. Perfect in muziek, perfect in schoonheid, perfect in wijsheid. Perfectie loont blijkbaar, want perfecte mensen krijgen veel meer aandacht en privileges. Je moet wel heel sterk in je schoenen staan om hier niet door te worden beïnvloed. De lat te hoog leggen kan ook een resultaat zijn van onbegrepen en onverwerkte teleurstellingen. Je hebt dan de behoefte om een of meerdere teleurstellingen te compenseren of ongedaan te maken met positieve resultaten, met successen. Bijvoorbeeld de continue behoefte om te scoren door een minderwaarheidsgevoel. De niet aflatende behoefte aan erkenning. Allemaal het gevolg van een negatief zelfbeeld. Dit zal later in het boek duidelijk worden. Een tweede reden om de lat te hoog te leggen, is het voorkomen van nieuwe teleurstellingen. Alles stel je in het werk om teleurstellingen te voorkomen, om ze voor te zijn. Je zou de eerste zijn die hierin zou slagen. Je hebt dan een voortdurende focus op gevaar en je bent niet meer in staat om positief over de toekomst te denken. De lat te hoog leggen is een garantie op nieuwe teleurstellingen.

Naast verwachtingen kennen we het begrip hoop. In geval van hoop besef je dat er een kans is dat een verwachting niet uitkomt. Je bent als het ware beter voorbereid op een teleurstelling.

Behoeften en verwachtingen staan los van leeftijd. Een vergelijking, die leidt tot een verwachting, hoeft immers niet gebaseerd te zijn op een volwassen gedachte. Een vrolijk kind met lieve ouders kan voor een ander kind weer een verwachting creëren, zonder dat hier een rationele beoordeling aan ten grondslag ligt. Een kind met veel vriendjes en veel aandacht kan voor een ander kind weer een verwachting creëren.

Omgaan met teleurstellingen

In mijn optiek is de grondslag van mentale problemen de versterking van negatieve gevoelens die voortdurend om aandacht vragen, die voortdurend op de voorgrond treden, maar waar je geen raad mee weet. Je doet er alles aan om ze te begrijpen of ervoor te vluchten. Gevoelens vragen om een actie, maar als je niet weet wat te doen, drijven je sterke gevoelens je tot wanhoop. Je kunt er niet blijvend aan ontsnappen. Je kunt er op zijn hoogst tijdelijk aan ontsnappen, bijvoorbeeld met mediatie, yoga of met ongezond gedrag. Denk hierbij aan alcohol, drugs of andere middelen. In mijn boek geef ik meer voorbeelden van ongezond gedrag en verslaving aan dat gedrag.

Teleurstellingen versterken je negatieve gevoelens. Je gevoelens raken door teleurstellingen uit balans. Je verliest controle over je versterkte gevoelens. Uiteraard is de sterkte afhankelijk van het aantal en de grootte van de teleurstellingen. De vraag is, wat het mechanisme van teleurstellingen is. Wat doet het met emoties en gevoelens. Dat is de reden dat het eerste hoofdstuk in mijn boek gaat over teleurstellingen.

Teleurstellingen leiden tot een mix aan gevoelens. Teleurstellingen roepen niet alleen verdriet op, maar ook angst en boosheid. Het is juist deze mix die het verwerken van teleurstellingen zo complex maakt en helaas te vaak leidt tot een verkeerde verwerking. Soms wel met hele desastreuze gevolgen. Overmatige angsten, depressie, dwang, etc. kunnen je leven tot een hel maken. Daar hoef ik je niet van te overtuigen. Je maakt het zelf mee, je hebt het meegemaakt of je hebt het ervaren in je omgeving. Meer bewust worden van je gevoelens is niet de enige sleutel tot een oplossing van mentale problemen. Juist het begrijpen van je gevoelens is essentieel. Begrijpen van gevoelens is de belangrijkste sleutel om je gevoelens te kunnen beheersen, te controleren. Dat is de essentie van mijn boek.

Een verkeerde verwerking van teleurstellingen kan leiden tot allerlei ongewenste gevoelens. Een onbegrepen angst kan leiden tot een groot wantrouwen. Wantrouwen in jezelf en wantrouwen in een ander. Een grote teleurstelling in de mensen en in jezelf. Je durft niets meer te ondernemen en hiervoor bedenk je allerlei excuses. Jij ben immers niet bang. Jij bent geen loser. Het onbegrepen verlies leidt maar al te vaak tot zelfmedelijden. Je profileert jezelf als slachtoffer. Alle verantwoording voor je rotgevoel leg je bij een ander en alle kritiek op jou is volkomen onterecht. Van jou mag niemand iets verwachten, want jij bent immers slachtoffer. En wat te denken van een onbegrepen boosheid. Je strijd om genoegdoening kan een heel leven duren. Ik zal je de voorbeelden besparen. Boosheid kan ook naar jezelf gericht zijn. Je vergeeft jezelf niet van je ‘fouten’ en in jouw ogen kun je niets meer goed doen. Je schaamt je voor jezelf.

Ik hoef je niet uit te leggen dat al deze gevoelens nu niet bepaald dé ingrediënten zijn om je gelukkig te voelen. Daarom besteed ik in mijn boek heel veel uitleg over het begrijpen van deze emoties en aanverwante mentale problemen. In mijn ogen een absolute voorwaarde om je emoties te controleren en alles wat daarmee samenhangt.

Gevoelens uit balans leiden tot stress. De stress zet je onder druk om controle te verkrijgen, om je probleem op te lossen. De stress zet je onder spanning. De stress dwingt je om een prestatie te leveren. Als je daar niet in slaagt, zal de teleurstelling in jezelf toenemen. De ontevredenheid over jezelf zal zwaar drukken op je stemming en dat kan leiden tot een depressie. Je ziet geen enkele uitweg meer. Een groot gevaar.

Teleurstellingen hoeven niet altijd negatief uit te pakken. Van teleurstellingen kun je ook leren. Ik zeg altijd: “wijsheid is het gevolg van lijden”. Soms heb je hier wat hulp voor nodig en soms ook niet. In mijn boek beschrijf ik meerdere aspecten van teleurstellingen.

De relativiteit van geluk.

Het vergelijken van mensen onderling kun je niet uitschakelen. Je wordt er altijd door beïnvloedt. Positief of negatief. Soms inspirerend en leerzaam en soms een valkuil.

Met dit gegeven blijkt geluk ook zeer relatief. Relatief, omdat geluk altijd afhankelijk is van de omgeving. Een voorbeeld. Als een persoon met een minimaal inkomen wordt omgegeven door rijkdom en hij ziet alle vrijheden die bij die rijkdom horen, zal deze persoon zeer sterk in de schoenen moeten staan om zich niet ongelukkig te voelen. Het gevoel zal hem kunnen bekruipen dat hij er niet bij hoort, een loser is, omdat hij om financiële redenen voor diverse events moet afhaken. Hij gaat zich schamen voor zijn armoede. Als hij ook nog eens kinderen heeft die hij van alles moet ontzeggen wordt zijn geluksgevoel daar gegarandeerd door beïnvloed. Nog maar niet te spreken over de teleurstellingen van een kind zelf.

De uitspraak dat iedereen het goed heeft in een land als Nederland (niemand hoeft te sterven van de honger of de koude) is mijns inziens in mentaal opzicht een zeer kortzichtige uitspraak. Mensen die dit beweren, schieten echt te kort in hun empathisch vermogen.

De valkuil van successen.

Persoonlijke successen zijn leerzaam en verhogen je zelfvertrouwen. Niets mis mee. Het draagt bij aan je geluk, aan je trots zijn op jezelf. Maar wat, als je er niet bewust van bent waarom je die successen najaagt. Doe je dat puur voor meer aanzien, je ego, of omdat iemand anders dat van je verlangt. Als jij niet je best doet, word je misschien wel afgewezen, hoor je er niet meer bij, voel je je schuldig of zelfs minderwaardig. Kortom, er zijn veel onzuivere redenen om successen na te jagen. Feitelijk streef je dan niet naar successen omdat je het zelf wilt, maar omdat het in jouw ogen voordelen biedt. Bijvoorbeeld omdat het goed is voor je ego. Voorbeelden te over. Kijk maar eens naar de politiek en advocatuur. In geval van politiek roep ik altijd mijn gevleugelde uitspraak dat de democratie ophoudt na het stemmen. Daarna gelden immers de eigen agenda’s van de politici. Regelmatig bekruipt mij het gevoel dat advocaten eerder uit zijn op winst dan op waarheidsvinding, dit tot frustratie van slachtoffers. Als klap op de vuurpijl worden ze ook nog eens vaak uitgenodigd in de media om hun ‘successen’ te etaleren.

Oneigenlijke redenen om successen te behalen kunnen ook leiden tot grote teleurstellingen. Als successen uitblijven, kunnen personen in een diep gat vallen. Ze hebben immers nooit geleerd om op zoek te gaan naar zichzelf. Ze hebben nooit geleerd om hun eigen keuzes te maken. Misschien hebben ze wel heel verkeerde keuzes gemaakt en moeten ze weer opnieuw op zoek gaan naar een zinvolle invulling van hun levens. Voorwaar, geen gemakkelijke opgave.

Copyright © 2021 J. Strik