Blog Boosheid

Overmatige boosheid

Evenals angst is een aanhoudende en overmatige boosheid een verwoestende emotie. Boosheid kan jaren duren en al die tijd is het een groot obstakel voor je geluk. Alle energie steek je in je strijd om genoegdoening. Je bent je er niet van bewust dat een aanhoudende boosheid vooral bij jezelf ligt. Jij bent immers slachtoffer, jij bent gekwetst en hoe dan ook, jij zult je gelijk halen. Het is altijd de ander die schuldig is. Je zult jezelf nooit de schuld geven van je boosheid, terwijl je dat diep van binnen juist wel doet. Je bent ervan overtuigd dat genoegdoening je weer een gelukkig mens maakt, maar als je je boosheid niet begrijpt, is juist het onbegrip dat een obstakel vormt voor je geluk. Enkele voorbeelden die boosheid oproepen. Je voelt je gekwetst omdat niemand geïnteresseerd is in jou. Mensen hebben geen respect voor je getoond. Mensen hebben je omlaaggehaald, publiekelijk neergezet als een mislukkeling. Mensen hebben je beledigd. Mensen hebben je afgewezen of buitengesloten. Mensen hebben je ongelijk behandeld. Mensen hebben geweld tegen jou of je geliefden gebruikt. Mensen hebben je liefdes of je bezit ontnomen. Je bent teleurgesteld in de politiek en in de rechtspraak. Er is je een groot onrecht aangedaan. Enfin, zo kan ik nog legio voorbeelden geven.

De voorbeelden hoeven lang niet altijd op een waarheid te berusten. Jij voelt het zo. Het is jouw waarheid. Jij ervaart dat zo. Je wil kost wat kost niet twijfelen aan je waarheid. Twijfelen maakt je nog onzekerder, zwakker en machtelozer en dat zoek je niet op.

Boosheid en stress

Boosheid roept veel stress op. Het is inmiddels wel bewezen dat een aanhoudende stress tot veel gezondheidsschade kan leiden, hetgeen weer een invloed heeft op je mentale gezondheid. In mijn visie wordt stress veroorzaakt door emoties die uit balans zijn. Ik heb dit beschreven in mijn boek en de vorige blogs over teleurstellingen en angsten. Kijk in dit verband ook eens naar het stress-schema achter in mijn boek of op deze site. In een volgend blog zal ik uitgebreid terugkomen op het onderwerp stress. Het is tevens een hoofdstuk in mijn boek. Vooruitlopend op deze blog wil ik vast een groot risico van een aanhoudend stress vermelden. In je onmacht om je emoties te begrijpen, te beheersen en daarmee je balans te hertstellen, ligt een ongezonde verslaving op de loer. Het ongezonde gedrag van een verslaving wordt dan een strijd tegen de stress zelf. Snakkend naar een ontspanning of die nu gezond is of niet. Een strijd die je nooit kunt winnen, omdat jij je emoties niet onder controle hebt. Het begrijpen van boosheid en angst is daarom essentieel.

Wat is boosheid

Onder boosheid versta ik het volgende: “Je wordt boos als je machteloos bent om een teleurstelling (pijn) te voorkomen”.

Teleurstelling in de breedste zin van het woord. Lees anders het hoofdstuk en de blog over teleurstellingen nog eens door.

Bij angst hebben we gezien dat er een risico is voor gevaar en een risico voor pijn. Een risico van gevaar in het heden en een risico van pijn in de toekomst. Respectievelijk de emotie angst en de emotie verdriet. In geval van angst is er nog niets gebeurd. Angst is een waarschuwing vooraf.

Bij de emotie boosheid is het niet een pijn in de toekomst, maar een pijn in het heden. De pijn is reeds gebeurd. Je was machteloos om je te beschermen tegen de oorzaak van pijn, het gevaar.

Met boosheid, afhankelijk van de sterkte, komt er veel adrenaline vrij. De adrenaline geeft je de kracht, de macht, om je angsten te overwinnen. Ooit vroeg ik aan een soldaat of hij niet bang was om het gevecht aan te gaan. Hij antwoorde, als je boosheid groter is dan je angst durf je altijd de strijd aan. Denk in dit verband ook eens aan de oude promotiefilms om soldaten te werven.

Boosheid en je gekwetste ego

De adrenaline geeft je de kracht om je te verweren tegen bedreigingen. De functie van boosheid. De aandachtige lezer zal opmerken dat in geval van een bedreiging het kwaad toch nog niet is geschied. Met de extra kracht kun je toch in staat zijn om het gevaar te bezweren. Klopt mijn definitie van boosheid dan nog wel, kun je je afvragen. Ja, de definitie klopt wel degelijk en dit voorbeeld is juist de ingang tot het begrijpen van overmatige boosheid. Het begrijpen van agressie. Het begrijpen van de boosheid waarmee je volkomen uit balans kunt raken. Een boosheid die veel stress oproept. In geval van een bedreiging is er namelijk wel degelijk sprake van een pijnervaring, een teleurstelling.

Het is namelijk de teleurstelling van een bedreigd en gekwetst ego. Want, waarom zouden mensen jou bedreigen, waarom hebben de mensen zo weinig respect voor jou. Waarom ben ik het die altijd wordt bedreigd. Waarom maken mensen mij bang. Waarom houden mensen niet van mij. Een gekwetst ego is gevaarlijk. Je gaat twijfelen aan jezelf en het versterkt je gevoel van machteloosheid. Het maakt je een steeds banger persoon. Het gekwetste ego dat veel diepere sporen kan nalaten dan bijvoorbeeld de pijn van geweld. Een onbegrepen boosheid kan daarom jaren duren. Kijk voor de aardigheid maar eens naar het programma familiediner, waar ik overigens geen belangen in heb.

Boosheid en machteloosheid

Bij angst hebben we gezien dat hoe groter je gevoel van machteloosheid is des te meer heb je last van overmatige angsten. In geval van boosheid is het niet anders. Hoe meer jij je machteloos voelt, twijfelt aan jezelf, des te sneller voel jij je je gekwetst, in je eer aangetast en des te sneller word je boos. Je wordt een persoon met een kort lontje. Dat gegeven leidt tot een aanpassing van mijn eerste stelling.

“Je wordt boos als je machteloos bent of als je je machteloos VOELT om een teleurstelling (pijn) te voorkomen”.

Boosheid en terrorisme

Een meest sprekend voorbeeld in dit verband is terrorisme en religie. In mijn visie kiezen mensen voor een religie als ze niet kunnen omgaan met onzekerheden. Soms is religie ook een rationele keuze. Je wilt niet worden buitengesloten, je maakt gebruik van de voordelen of je wil voorkomen dat je gestraft wordt omdat je niet meedoet. Je kent ze wel. De mensen die vooraan in de kerk zitten en in het dagelijks leven de grootste boeven zijn. Onzekerheid voelt als een machteloosheid. Het gevoel van machteloosheid maakt je tot een angstig persoon. Met onzekerheid vraag je je af of je wel de juiste keuzes maakt, ben je wel goed genoeg, ben je wel sterk genoeg, ben je wel machtig genoeg. Voor de duidelijkheid het gaat om de persoonlijke macht, niet de macht over een ander. Een religie geeft geprogrammeerde antwoorden, morele antwoorden. Een religie schrijft hét gewenste voorbeeldgedrag voor. Een voorbeeld voor de rest. De bijbel en de koran zijn misschien wel de eerste voorbeelden van cognitieve gedragstherapie. Het zijn jouw nieuwe zekerheden, jouw nieuwe persoonlijke macht. God wordt een wensbeeld van jezelf. Geen angst, geen boosheid, een en al liefde. Soms is religie het resultaat van een opvoeding, onderdeel van een cultuur. Je weet niet beter en je voelt je veilig bij die cultuur. Deze zekerheden worden nog eens versterkt, omdat er miljoenen zijn die hetzelfde geloof aanhangen. Dat kan niet anders dan de absolute waarheid zijn. Zieltjes winnen is daarom essentieel om deze waarheid te laten beklijven. Bedreig je deze zekerheden met kritiek of door niet mee te doen, de ongelovigen, dan kan dat je duur komen te staan. De voorbeelden van pure agressie hoef ik je niet te vertellen. Godsdienstoorlogen verzieken heel de wereld.

Je zou je kunnen afvragen, wat is er mis met religie. Velen vinden er toch steun aan. Dat is ook zo, maar in mijn optiek is het juist de religie die een persoonlijke ontwikkeling, een emotionele ontwikkeling naar wijsheid, naar levenservaring tegenhoudt. Religie is lekker veilig en je hoeft jezelf niet te kwellen met onzekerheden.

Boosheid en schaamte

Met boosheid gaat ook vaak schaamte gepaard. Vraag maar eens aan mensen of ze boos zijn. Nee, is steevast het antwoord. Ik ben niet boos. Je boosheid uiten lijkt wel een teken van een zwakte. En wat te denken van een onbeheerste boosheid. Volledig losgeslagen. Wat een spijt heb je achteraf van je onbeheerst gedrag, al zal je dat nooit toegeven. Je durft het niet toe te geven, omdat het je zelfwaarde nog meer schaadt, althans dat voel je zo. Hoe vaak worden contacten wel niet verbroken omdat er uit boosheid hele lelijke dingen zijn gezegd. Soms per ongeluk, maar dat kun je herstellen met oprechte spijt, met liefde voor de gekwetste. Uit boosheid stel je alles in het werk om iemand op zijn ‘zwakke’ punten te raken. Jij bent gekwetst, jij bent slachtoffer en je zult hoe dan ook de ander ook kwetsen. Je wraak kan zelfs zo zijn dat je geen haar beter bent dan je dader. Ook niet erg goed voor je zelfvertrouwen.

Boosheid uiten

Je vraagt je af of er eigenlijk wel iets positief aan boosheid is. Je hebt die emotie immers niet voor niets gekregen. Bij angst stelde ik dat angst altijd een goede raadgever is, mits je je angst tot op het bot begrijpt. Dit geldt ook voor boosheid. Aan je boosheid moet je wel degelijk aandacht geven. Boosheid moet je uiten, zij het op een beheerste manier. Doe je dat onbeheerst dan heeft dat altijd consequenties voor je gevoel van zelfwaarde, je zelfvertrouwen, je zelfbeeld. Je kunt dan op den duur een bang, gefrustreerd en bitter mens worden. Om boosheid om een beheerste manier te uiten, dien je ook je angsten te begrijpen. Boosheid, ook al is het op een beheerste wijze, kan immers riskant zijn, gevaarlijk zijn. Je geliefde of je superieur zou je kunnen afwijzen en dat is het laatste wat je wil. Blijf je met je boosheid rondlopen, dan blijf je gevangen in een vicieuze cirkel van stress. Je gevoelens zijn uit balans en blijven uit balans. Een mooi voorbeeld in dit verband zijn de pleasers. Wie kent ze niet. Zij zullen nooit hun boosheid uiten. De angst weerhoudt hun ervan.  

Boosheid en genoegdoening

Een tweede vraag die wordt opgeroepen gaat over genoegdoening. Draagt genoegdoening wel bij aan je gemoedsrust. Ik denk van wel. Met genoegdoening krijg je je morele gelijk. Je wordt bevestigd in je gevoelens over goed en kwaad. Je hoeft niet meer te twijfelen aan jezelf. Wat over blijft is het pure verdriet. Gelukkig een zuivere emotie die niemand schaadt. Ik noem genoegdoening altijd de genezing van het slachtoffer, maar tegenwoordig lijkt het wel of er meer aandacht uitgaat naar de genezing van de dader.

“Je kunt pas van jezelf houden als je begrijpt waarom je het niet doet”.

Copyright © 2021 J. Strik